Chính sách dân số mới: Hỗ trợ tài chính tối thiểu 2 triệu đồng và tăng thời gian nghỉ thai sản cho phụ nữ sinh đủ 02 con trước 35 tuổi

Nhằm khuyến khích quy mô gia đình đủ hai con và nâng cao chất lượng dân số, Nghị định 168/2026/NĐ-CP đã cụ thể hóa các quyền lợi thiết thực cho các cặp vợ chồng, tập trung vào các nhóm nội dung trọng tâm sau:

Tăng thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai

Theo quy định mới, trường hợp lao động nữ sinh con thứ hai (tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống) sẽ được nghỉ thai sản 07 tháng (tăng 01 tháng so với quy định chung). Đối với lao động nam, thời gian nghỉ việc khi vợ sinh con thứ hai là 10 ngày làm việc.

Về điều kiện hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai, Nghị định quy định lao động nữ sinh con thứ hai, lao động nam khi vợ sinh con thứ hai đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội và được hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai quy định tại điểm a khoản 1 Điều 14 Luật Dân số thuộc các trường hợp sau:

- Lao động nữ khi sinh con mà tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống;

- Lao động nam khi vợ sinh con mà tại thời điểm sinh, người vợ có một con đẻ còn sống.

 Nghị định cũng nêu rõ: Trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 52 Luật Bảo hiểm xã hội không được hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai theo quy định ở trên (Khoản 2 Điều 52 Luật Bảo hiểm xã hội quy định trường hợp lao động nữ mang thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên đủ điều kiện quy định tại khoản 2 hoặc khoản 3 hoặc khoản 5 Điều 50 của Luật này mà bị sảy thai, phá thai, thai chết trong tử cung, thai chết trong khi chuyển dạ thì lao động nữ và người chồng được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản như trường hợp lao động nữ sinh con).

Thủ tục hưởng chế độ này sẽ được liên thông giữa cơ quan BHXH và dữ liệu dân cư quốc gia, đảm bảo tính chính xác và thuận tiện cho người lao động.

Hỗ trợ tài chính tối thiểu 02 triệu đồng

Nghị định quy định mức hỗ trợ tài chính một lần tối thiểu là 2.000.000 đồng dành cho phụ nữ khi sinh con thuộc một trong các trường hợp:

- Phụ nữ sinh đủ 02 con trước tuổi 35.

- Phụ nữ tại các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp (dưới mức sinh thay thế).

- Phụ nữ thuộc dân tộc thiểu số rất ít người.

Điểm ưu việt của chính sách này là quy trình chi trả được thực hiện ngay tại thời điểm đăng ký khai sinh thông qua hệ thống liên thông dữ liệu và ứng dụng VNeID. Kinh phí này do ngân sách địa phương bảo đảm. Chính sách hỗ trợ tài chính này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027.

Mở rộng tầm soát bệnh lý trước sinh và sơ sinh

Nhằm đảm bảo sức khỏe cho thế hệ tương lai, Nghị định 168/2026/NĐ-CP quy định phụ nữ mang thai được hỗ trợ khám sàng lọc 04 bệnh bẩm sinh cơ bản như: Hội chứng Down, hội chứng Edwards, hội chứng Patau, bệnh Thalassemia (tan máu bẩm sinh) (gói dịch vụ sàng lọc trước sinh), với mức hỗ trợ tối đa 900.000 đồng/trường hợp. Trẻ sơ sinh cũng được hỗ trợ tầm soát 05 bệnh phổ biến: Suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh, bất thường tim bẩm sinh nặng (gói dịch vụ sàng lọc sơ sinh), với mức chi tối đa 600.000 đồng/trường hợp.

(Cán bộ y tế đang hướng dẫn phụ nữ mang thai làm thủ tục khám sàng lọc trước sinh và sơ sinh)

Lộ trình ưu tiên:

Từ ngày 1/7/2026 đến ngày 31/12/2026, phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, bảo trợ xã hội; người dân tại thôn đặc biệt khó khăn; xã thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo được sử dụng miễn phí gói dịch vụ khám sàng lọc và mức hỗ trợ khám sàng lọc từ nguồn ngân sách nhà nước.

Từ ngày 01/01/2027, chính sách hỗ trợ sẽ mở rộng cho tất cả phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh trên toàn quốc. Và mức hỗ trợ khám sàng lọc từ ngân sách nhà nước của Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035 đến khi danh mục các bệnh khám sàng lọc trước sinh và sơ sinh được cấp có thẩm quyền quy định trong danh mục bệnh được hưởng bảo hiểm y tế theo lộ trình tăng mức đóng bảo hiểm y tế và khả năng cân đối quỹ bảo hiểm y tế.